สารบัญ (11 หัวข้อ)
📘 เงื่อนไขหลักหลักฐานเชิงประจักษ์กรณีผู้เข้าเรียน📘 3 กรณีของชั่วโมงอบรม📘 กระบวนการ 2 ด่านขั้นตอนตามลำดับ📘 เกณฑ์ตัดสินผลในแบบ ทอ.04แบบฟอร์มที่ใช้ (ภาคผนวก 1 น.83–88)💡 ข้อเสนอแนะ📚 ซีรีส์นี้มี 10 ตอนที่มาช่องทางนี้เป็นช่องทางแรกของกลุ่ม “เทียบโอนความรู้และประสบการณ์” ซึ่งต่างจากตอนที่ 4–5 อย่างสำคัญ คือ ต้องมีการประเมินจริง ไม่ได้ตัดสินจากเอกสารอย่างเดียว ตอนที่ 7–9 จะใช้กระบวนการ 2 ด่านเดียวกับตอนนี้ ต่างกันที่หลักฐานและเกณฑ์ (แนวทางฯ ข้อ 3.3 น.32–39)
📘 เงื่อนไขหลัก
| ประเด็น | เงื่อนไขตามแนวทางฯ (น.32–33, 37–38) |
|---|---|
| กำหนดเวลา | ดำเนินการตามแผนการเรียนให้เสร็จ ก่อนเปิดภาคเรียนนั้น · กำหนดปฏิทินก่อนการลงทะเบียนแต่ละภาคเรียน |
| รายวิชาที่ขอได้ | ทุกรายวิชาทุกหมวดของหลักสูตรทุกระดับ |
| เพดานหน่วยกิต | ปวช. และ ปวส./ปวส. (ต่อเนื่อง) ไม่เกิน 3 ใน 4 ของหน่วยกิตตามโครงสร้างหลักสูตรแต่ละประเภทวิชา สาขาวิชา และตามที่สถานศึกษากำหนด |
| ระดับของหลักสูตรอบรม | ต้องมีหลักฐานจากหน่วยงานที่จัดอบรมว่าเป็นหลักสูตรที่มี ระดับคุณวุฒิวิชาชีพเทียบเท่ากับระดับการศึกษา |
| ความสอดคล้อง | สมรรถนะตรงหรือสอดคล้องกับรายวิชา ปวช. ≥ ร้อยละ 60 · ปวส. ≥ ร้อยละ 75 |
| ชั่วโมง | ชั่วโมงอบรม ไม่น้อยกว่าชั่วโมงเรียนของรายวิชาในหนึ่งภาคเรียน |
| การลงทะเบียน | ลงทะเบียนเรียนอย่างน้อย 1 ภาคเรียน |
หลักฐานเชิงประจักษ์
- ใบประกาศนียบัตร / วุฒิบัตรจากการฝึกอบรม
- หลักสูตรฝึกอบรม (เนื้อหาและชั่วโมง)
- เอกสารแสดงการมีสมรรถนะที่ตรงหรือสอดคล้องกับรายวิชาที่ขอเทียบโอน
กรณีผู้เข้าเรียน
- กรณีที่ 1 พ้นสภาพผู้เข้าเรียนแล้วขึ้นทะเบียนเป็นนักเรียน/นักศึกษา — สถานศึกษาพิจารณารายวิชาที่เรียนแล้วและผ่านจากใบรับรองผลการเรียนรายวิชา โดยระดับผลการเรียนต้องมาจาก การประเมินใหม่
- กรณีที่ 2 มีผลลัพธ์การเรียนรู้มาก่อนขึ้นทะเบียนหรือระหว่างเรียน — ยื่นขอประเมินพร้อมหลักฐานสมรรถนะ ผ่านแล้วยกเว้นการลงทะเบียนเรียนรายวิชานั้นได้
📘 3 กรณีของชั่วโมงอบรม
| กรณี | ชั่วโมงอบรมเทียบกับชั่วโมงเรียนของรายวิชา | ทำอย่างไร |
|---|---|---|
| 1 | เท่ากัน | เทียบโอนรายวิชานั้นได้ตามปกติ |
| 2 | มากกว่า | อาจนำสมรรถนะไปเทียบโอนได้มากกว่า 1 รายวิชา · สมรรถนะที่ใช้เทียบกับรายวิชาใดแล้ว ใช้ซ้ำกับรายวิชาอื่นไม่ได้ |
| 3 | น้อยกว่า | ต้อง รวมเนื้อหาและชั่วโมงจากหลายหลักสูตร มาขอเทียบโอน |
(น.35)
📘 กระบวนการ 2 ด่าน
| ด่าน | ผู้รับผิดชอบ | ทำอะไร |
|---|---|---|
| ด่านที่ 1 ตรวจสอบ | คณะกรรมการตรวจสอบความรู้และประสบการณ์รายวิชา (ชุดที่ 1) | พิจารณาเอกสาร ตรวจความถูกต้องของเอกสารกับหน่วยงานที่จัดอบรม ตรวจความสอดคล้องกับสมรรถนะและชั่วโมงของรายวิชา · รับรองคุณสมบัติ · สัมภาษณ์ ผู้ขอเทียบโอน · สรุปผลเสนอ ผอ. ประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ์เข้ารับการประเมิน |
| ด่านที่ 2 ประเมิน | คณะกรรมการประเมินความรู้และประสบการณ์รายวิชา (ชุดที่ 2 มีบุคคลภายนอก 1 คน) | จัดทำเครื่องมือที่ ครอบคลุมเนื้อหาและสมรรถนะทั้งหมด ของรายวิชา · ประเมินภาคทฤษฎีและหรือภาคปฏิบัติ เป็นรายบุคคล · ชั่วโมงประเมินไม่น้อยกว่าชั่วโมงเรียนต่อสัปดาห์ · ตัดสินและรับรองผล |
ผู้ไม่ผ่านด่านที่ 1 จะไม่ได้เข้าด่านที่ 2 และต้องลงทะเบียนเรียนรายวิชานั้นตามแผนการเรียน · ผู้ไม่ผ่านด่านที่ 2 ลงทะเบียนเรียนเพิ่ม หรือเข้ารับการประเมินใหม่ในภาคเรียนถัดไป · ผู้ผ่านทั้ง 2 ด่าน งานวัดผลเสนอคณะกรรมการบริหารสถานศึกษาและ ผอ. อนุมัติ แล้วบันทึก (*2) ใน ศธ.02 ออนไลน์/PVRS
ขั้นตอนตามลำดับ
- งานทะเบียนประกาศวิธีการ ขั้นตอน รายละเอียด และ กำหนดวัน เวลา สถานที่ประเมินให้ผู้เรียนทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 15 วัน
- ผู้ขอเทียบโอนสมัครเรียนและยื่นคำร้องต่องานทะเบียน
- งานทะเบียนตรวจคำร้องและเอกสารหลักฐาน
- งานพัฒนาหลักสูตรฯ และแผนกวิชาตรวจโครงสร้างหลักสูตร เสนอแต่งตั้งกรรมการชุดที่ 1
- กรรมการชุดที่ 1 ตรวจสอบหลักฐาน ความสอดคล้องกับสมรรถนะรายวิชา และสัมภาษณ์
- งานพัฒนาหลักสูตรฯ แจ้งผล — ไม่ผ่าน: แจ้งงานทะเบียนให้ผู้ขอลงทะเบียนเรียน · ผ่าน: ส่งต่องานวัดผล
- งานวัดผลเสนอแต่งตั้งกรรมการชุดที่ 2
- กรรมการชุดที่ 2 จัดทำเครื่องมือ ประเมินรายบุคคล ตัดสิน และรับรองผล
- งานวัดผล — ไม่ผ่าน: ให้ลงทะเบียนเรียนเพิ่ม · ผ่าน: เสนออนุมัติเพื่อขอยกเว้นการเรียนรายวิชา และบันทึก (*2)
- งานทะเบียนแจ้งผลแก่ผู้ขอเทียบโอน
📘 เกณฑ์ตัดสินผลในแบบ ทอ.04
แบบสรุปผลการประเมิน (ทอ.04) ระบุเกณฑ์ไว้ 5 ข้อ ซึ่งใช้กับทุกช่องทางในกลุ่มเทียบโอนความรู้และประสบการณ์
- ระดับ ปวช. ผ่านการประเมิน ทุกสมรรถนะ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60
- ระดับ ปวส. ผ่านการประเมิน ทุกสมรรถนะ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 75
- คะแนนรวมทุกสมรรถนะ ระดับ ปวช. ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 จึงถือว่าผ่าน
- คะแนนรวมทุกสมรรถนะ ระดับ ปวส. ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 75 จึงถือว่าผ่าน
- ให้ระดับคะแนนผลการประเมินเช่นเดียวกับผลการประเมินรายวิชา ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ
ถ้าผู้ขอเทียบโอนประเมินไม่ครบตามเกณฑ์ ให้ลงทะเบียนเรียนรายวิชานั้น และเรียนเฉพาะสมรรถนะที่ยังไม่ผ่าน ให้ครบตามที่รายวิชากำหนด (น.38)
แบบฟอร์มที่ใช้ (ภาคผนวก 1 น.83–88)
| รหัส | ชื่อแบบฟอร์ม | ผู้ใช้ |
|---|---|---|
| ทอ.03 | แบบคำร้องขอรับการประเมินเบื้องต้นและประเมินเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา | ผู้ขอเทียบโอน (มีช่องลงนามของครูที่ปรึกษา หัวหน้าแผนก และหัวหน้างานที่เกี่ยวข้อง) |
| ทอ.03-1 | แบบคำร้องขอเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา | ผู้ขอเทียบโอน |
| ทอ.03-2 | แบบสรุปผลการตรวจสอบคุณสมบัติผู้ขอรับประเมินเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา | กรรมการชุดที่ 1 |
| ทอ.03-3 | แบบสรุปผลการประเมินเบื้องต้น (เอกสาร/หลักฐาน · ผลการสัมภาษณ์ · ผลการประเมินเบื้องต้น) | กรรมการชุดที่ 1 |
| ทอ.04 | แบบสรุปผลการประเมินความรู้และประสบการณ์รายวิชา (คะแนนเต็ม 100 · ระดับผลการเรียน) | กรรมการชุดที่ 2 |
| ทอ.05 | แบบเสนอขออนุมัติผลการประเมินเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา | งานวัดผลและประเมินผล |
💡 ข้อเสนอแนะ
- ครูที่ปรึกษาควรบอกผู้เรียนว่าเมื่อไปอบรม ให้ขอ หลักสูตรหรือกำหนดการที่ระบุหัวข้อและชั่วโมง เก็บไว้ด้วยทุกครั้ง หลายคนเก็บแค่ใบประกาศ ซึ่งยังไม่พอสำหรับเทียบโอน
- ก่อนให้ผู้เรียนยื่นคำร้อง ลองให้ผู้เรียนจับคู่หัวข้ออบรมกับสมรรถนะรายวิชาเองก่อน จะเห็นเร็วว่าคุ้มที่จะยื่นหรือไม่
ตอนหน้าเป็น ช่องทางที่ 4 ใบรับรองความรู้/มาตรฐานอาชีพ ซึ่งมีเงื่อนไขสำคัญที่สุดของเล่ม คือรายวิชานั้นอ้างอิงมาตรฐานอาชีพหรือไม่
📚 ซีรีส์นี้มี 10 ตอน
- ตอนที่ 1: เทียบโอนคืออะไร และทำไมสถานศึกษาต้องรู้
- ตอนที่ 2: 6 ช่องทางเทียบโอน และคำที่มักสับสน
- ตอนที่ 3: ใครทำอะไร: คณะกรรมการ 3 ระดับ และกรรมการ 2 ชุดในสถานศึกษา
- ตอนที่ 4: ช่องทางที่ 1 โอนผลการเรียน (หลักสูตรเดียวกัน)
- ตอนที่ 5: ช่องทางที่ 2 เทียบโอนผลการเรียน (ต่างหลักสูตร)
- ตอนที่ 6: ช่องทางที่ 3 เทียบโอนจากผลการฝึกอบรม (ตอนนี้)
- ตอนที่ 7: ช่องทางที่ 4 เทียบโอนจากใบรับรองความรู้/มาตรฐานอาชีพ
- ตอนที่ 8: ช่องทางที่ 5 เทียบโอนจากประสบการณ์การประกอบอาชีพ
- ตอนที่ 9: ช่องทางที่ 6 เทียบโอนจากการศึกษาตามอัธยาศัย
- ตอนที่ 10: เช็กลิสต์สถานศึกษาและครูผู้ประเมิน + ผู้เรียนในระบบธนาคารหน่วยกิต
ดูทั้งซีรีส์ได้ที่ หน้ารวมซีรีส์
ที่มา
สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (ธันวาคม 2568). แนวทางการจัดการอาชีวศึกษาด้วยวิธีการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา (ฉบับปรับปรุง) หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ และหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง — แจ้งสถานศึกษาด้วยหนังสือ สอศ. ที่ ศธ 0606/21329 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2568
เลขหน้าที่อ้างในบทความ (น.) คือเลขหน้าที่พิมพ์ในเล่ม · บทความนี้สรุปเพื่อให้เข้าใจง่าย เมื่อปฏิบัติจริงให้ยึดเอกสารฉบับเต็มและระเบียบกระทรวงศึกษาธิการที่เกี่ยวข้อง · ส่วนที่ขึ้นต้นด้วย 💡 เป็นข้อเสนอแนะของผู้เขียน ไม่ได้อยู่ในแนวทางฯ
ความคิดเห็น 0