เทียบโอนฯ ฉบับปรับปรุง ตอนที่ 9: ช่องทางที่ 6 เทียบโอนจากการศึกษาตามอัธยาศัย

ผู้เรียนรุ่นใหม่เรียนรู้ทักษะอาชีพจำนวนมากด้วยตนเอง ทั้งจากคลิปออนไลน์ การฝึกกับคนในครอบครัว หรือการทดลองทำจนชำนาญ ช่องทางนี้เปิดให้ความรู้เหล่านั้นนับเป็นหน่วยกิตได้ หากพิสูจน์สมรรถนะได้ (แนวทางฯ ข้อ 3.6 น.57–63)

📘 นิยามที่ต้องเข้าใจให้ตรงกัน

แนวทางฯ นิยาม การศึกษาตามอัธยาศัย ว่าเป็นการศึกษาที่ผู้เรียนเรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจ ศักยภาพ ความพร้อม และโอกาส โดยศึกษาจากบุคคล ประสบการณ์ สังคม สื่อ สภาพแวดล้อม หรือแหล่งความรู้ต่าง ๆ ซึ่งผู้เรียนยังไม่ได้ผ่านการรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (น.6)

ถ้ามีใบรับรองจากการอบรมแล้วให้ใช้ช่องทางที่ 3 ถ้ามีใบรับรองมาตรฐานอาชีพให้ใช้ช่องทางที่ 4 และถ้าทำเป็นอาชีพให้ใช้ช่องทางที่ 5 ช่องทางที่ 6 จึงเหมาะกับความรู้ที่ไม่มีเอกสารรับรองใดเลย

📘 หลักฐานและเกณฑ์

เกณฑ์การพิจารณา: ต้องมี หลักฐานที่แสดงว่าได้ศึกษาตามอัธยาศัย และเป็นผู้มีสมรรถนะตรงหรือสอดคล้องกับสมรรถนะของรายวิชาตามหลักสูตรในหนึ่งภาคเรียน ปวช. ≥ ร้อยละ 60 · ปวส. ≥ ร้อยละ 75 · ประเมินไม่ครบเกณฑ์ให้ลงทะเบียนเรียนรายวิชานั้นและเรียนเฉพาะสมรรถนะที่ยังไม่ผ่าน (น.62)

📘 กระบวนการ 2 ด่าน

ผู้ไม่ผ่านด่านที่ 1 จะไม่ได้เข้าด่านที่ 2 และต้องลงทะเบียนเรียนรายวิชานั้นตามแผนการเรียน · ผู้ไม่ผ่านด่านที่ 2 ลงทะเบียนเรียนเพิ่ม หรือเข้ารับการประเมินใหม่ในภาคเรียนถัดไป · ผู้ผ่านทั้ง 2 ด่าน งานวัดผลเสนอคณะกรรมการบริหารสถานศึกษาและ ผอ. อนุมัติ แล้วบันทึก (*2) ใน ศธ.02 ออนไลน์/PVRS

เงื่อนไขอื่นเหมือนช่องทางที่ 3–5 — เสร็จก่อนเปิดภาคเรียน · ประกาศวันประเมินล่วงหน้าอย่างน้อย 15 วัน · เพดาน 3 ใน 4 ของหน่วยกิต · ลงทะเบียนเรียนอย่างน้อย 1 ภาคเรียน · บันทึก (*2) · แบบฟอร์ม ทอ.03–05

💡 ข้อเสนอแนะ: แฟ้มสะสมผลงานที่กรรมการตรวจได้ง่าย

แนวทางฯ ไม่ได้กำหนดรูปแบบแฟ้มสะสมผลงาน ผู้เขียนเสนอโครงสร้างที่ช่วยให้กรรมการเทียบกับรายวิชาได้เร็ว

1. หน้าสรุป รายวิชาที่ขอเทียบโอน และสมรรถนะรายวิชาแต่ละข้อ
2. ตารางจับคู่ สมรรถนะแต่ละข้อ ↔ ผลงานชิ้นที่แสดงสมรรถนะนั้น
3. ผลงานแต่ละชิ้น ภาพหรือคลิป วันที่ทำ และคำอธิบายสั้น ๆ ว่าทำอะไร อย่างไร
4. แหล่งเรียนรู้ ที่ใช้ (ผู้รู้ สื่อ ช่องทางออนไลน์) และระยะเวลาที่ฝึก
5. สิ่งที่ยังทำไม่ได้ หรือยังไม่มั่นใจ เพื่อเตรียมเรียนเพิ่มหากประเมินไม่ผ่านบางสมรรถนะ

ตอนสุดท้ายจะรวม เช็กลิสต์ของสถานศึกษาและครูผู้ประเมิน พร้อมสรุปเส้นทางของผู้เรียนในระบบธนาคารหน่วยกิต

📚 ซีรีส์นี้มี 10 ตอน

1. ตอนที่ 1: เทียบโอนคืออะไร และทำไมสถานศึกษาต้องรู้
2. ตอนที่ 2: 6 ช่องทางเทียบโอน และคำที่มักสับสน
3. ตอนที่ 3: ใครทำอะไร: คณะกรรมการ 3 ระดับ และกรรมการ 2 ชุดในสถานศึกษา
4. ตอนที่ 4: ช่องทางที่ 1 โอนผลการเรียน (หลักสูตรเดียวกัน)
5. ตอนที่ 5: ช่องทางที่ 2 เทียบโอนผลการเรียน (ต่างหลักสูตร)
6. ตอนที่ 6: ช่องทางที่ 3 เทียบโอนจากผลการฝึกอบรม
7. ตอนที่ 7: ช่องทางที่ 4 เทียบโอนจากใบรับรองความรู้/มาตรฐานอาชีพ
8. ตอนที่ 8: ช่องทางที่ 5 เทียบโอนจากประสบการณ์การประกอบอาชีพ
9. ตอนที่ 9: ช่องทางที่ 6 เทียบโอนจากการศึกษาตามอัธยาศัย (ตอนนี้)
10. ตอนที่ 10: เช็กลิสต์สถานศึกษาและครูผู้ประเมิน + ผู้เรียนในระบบธนาคารหน่วยกิต

ดูทั้งซีรีส์ได้ที่ หน้ารวมซีรีส์

ที่มา

สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (ธันวาคม 2568). แนวทางการจัดการอาชีวศึกษาด้วยวิธีการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์รายวิชา (ฉบับปรับปรุง) หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ และหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง — แจ้งสถานศึกษาด้วยหนังสือ สอศ. ที่ ศธ 0606/21329 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2568

เลขหน้าที่อ้างในบทความ (น.) คือเลขหน้าที่พิมพ์ในเล่ม · บทความนี้สรุปเพื่อให้เข้าใจง่าย เมื่อปฏิบัติจริงให้ยึดเอกสารฉบับเต็มและระเบียบกระทรวงศึกษาธิการที่เกี่ยวข้อง · ส่วนที่ขึ้นต้นด้วย 💡 เป็นข้อเสนอแนะของผู้เขียน ไม่ได้อยู่ในแนวทางฯ